خواص گیاهان داروئی
مجله علمي دانشگاه علوم پزشكي گرگان
/ پاييز ۱۳۸۸ / دوره ۱۱ / شماره ۳ (پي در پي ۳۱ ) / صفحات ۱۳ تا ۱۷تحقيقي
اثر عصاره سير و آنغوزه بر رشد و تكثير انگل تريكوموناس واژيناليس
دکتر بهادر سرکاري
* ۱، دكتر حديثا تدين ۲، شهربانو عسكريان ۳، الهام فرنيا ۴، مهرانگيز عسكريان ۵۱
- دانشيار گروه انگل شناسي و قارچ شناسي دانشکده پزشکي دانشگاه علوم پزشکي شيراز. ۲- پزشك عمومي، دانشگاه علوم پزشکي ياسوج. ۳- کارشناس ميکروبيولوژي،دانشکده پزشکي دانشگاه علوم پزشکي ياسوج ، مرکز تحقيقات گياهان دارويي ياسوج
. ۴- كارشناس آزمايشگاه، دانشكده بهداشت و انستيتو تحقيقات بهداشتي، دانشگاه علومپزشکي تهران
. ۵- کارشناس ارشد مامايي، دانشکده پيراپزشكي دانشگاه علوم پزشکي ياسوج._____________________________________________________________________
چكيده
زمينه و هدف
: تريكومونيازيس بيماري است كه توسط انگل تريكوموناس واژيناليس ايجاد مي شود وپس از عفونت هاي ويروسي ،شايع ترين بيماري منتقله از راه جنسي مي باشد
. درمان عفونت هاي تريكومونيايي از طريق تجويز خوراكي مترونيدازول به فرد مبتلا و شريكجنسي او صورت مي گيرد
. با توجه به موارد مقاومت دارويي نسبت به داروي مترونيدازول وتراتوژن بود ن احتما لي اين دارو، مطالعه وبررسي در خصوص يافتن داروي جايگزين براي درمان تريکومونيازيس ضروري به نظر مي رسد
. در اين مطالعه تأثير عصاره دو گياه سير ومورد بررسي قرار گرفت
. (In Vitro) آنغوزه بر رشد و تكثير تريكوموناس واژيناليس در شرايط آزمايشگاهيدر دانشکده پزشکي ياسوج طي سال ۱۳۸۶ انجام شد
. انگل تريكوموناس واژيناليس (In Vitro) روش بررسي : اين مطالعه آزمايشگاهي٠ ميلي گرم در ميل ي ليتر و
/ ٠ و ٠١٢٥ /٠٢٥ ، ٠/٠٥ ، ٠/ رشد داده شد . سپس تأثير عصاره سير در غلظت هاي ١ TYI-S- در محيط كشت 33١ و ٢ ميلي گرم در ميلي ليتر در فواصل زماني معين بر رشد انگل مورد بررسي قرارگرفت
. تاثير عصاره ، ٠/ عصاره آنغوزه در غلظت هاي ٥٢ و ٢٤ ساعت پس از تماس صورت گرفت
. ، بر رشد انگل به وسيله شمارش انگل هاي زنده ١يافته ها
: عصاره آنغوزه در غلظت ٢ ميلي گرم در ميلي ليتر به مدت يك ساعت پس از مجاورت با انگل تريكوموناس موجب از بين رفتن٠ ميلي گرم در ميلي ليتر دو ساعت پس از مجاورت با انگل ها موج
ب از بين رفتن / ٩٠ درصد از انگلها گرديد و عصاره سير در غلظت ١٠ ميلي گرم در ميلي ليتر پس ازگ
ذشت ٢٤ ساعت حتي در / ٠ و ٠١٢٥ /٠٢٥ ،٠/ ٩٥ درصد آنها شد. همچنين عصاره سير در غلظت هاي ٠٥غلظت هاي پايين نيز سب
ب از بين رفتن ٩٠ درصد انگل ها گرديد.نتيجه گيري
: نتايج اين مطالعه نشان داد كه سير و آنغوزه داراي اثرات ضدتريكومونايي مناسبي در شرايط آزمايشگاهي مي باشند.کليد واژ هها
: تريكوموناس واژيناليس ، سير ، آنغوزه ، تريکومونيازيس_____________________________________________________________________
sarkarib@sums.ac.ir
: * نويسنده مسؤول : دکتر بهادر سرکاري ، پست الکترونيکي(
۰۷۱۱) نشاني : شيراز ، دانشگاه علوم پزشکي شيراز ، دانشکده پزشکي ، گروه انگل شناسي ، تلفن و نمابر : ۲۳۰۵۲۹۱۸۸
/۵/ ۸۸ ، پذيرش مقاله : ۱۴ /۵/ ۸۷ ، اصلاح نهايي : ۱۲ /۶/ وصول مقاله : ۹١٤
/ اثر عصاره سير و آنغوزه بر رشد و تكثير انگل تريكوموناس واژيناليس(
مجله علمي دانشگاه علوم پزشكي گرگان / پاييز ۱۳۸۸ / دوره ۱۱ / شماره ۳ (پي در پي ۳۱مقدمه
تریکوموناس واژینالیس تک یاخته اي متحرك با چهار
تاژك و یک هسته قدامی است که تنها به شکل ترفوزوئیت
دیده م ی شود
. انسان تنها مخزن شناخت ه شده این تک یاختهمی باشد
. در کشورهاي توسعه یافته بیش از 50 درصد از بیمارانمراجعه کننده به کلینیک بیماري هاي مقاربتی، به
.(
تریکومونیازیس مبتلا هستند ( 1واژینیت تریکومو نیایی یکی از شای ع ترین واژینیت ها در
زنان است
. داروي انتخابی براي درمان این بیماريمترونیدازول می باشد
. اما در سال هاي اخیر گزارشاتی مبنی برکارسینوژن بودن این دارو و همچنین موارد مقاومت دارویی
2).
این گونه - نسبت به مترونیدازول منتشر گردیده است ( 4موارد ضرورت یافتن داروي جایگزین را براي درمان
تریکومونیازیس که یکی از شایع ترین عفون ت هاي مقاربت ی
است ؛ مشخص م ی نماید
. در این میان گیاهان دارویی ب هخصوص مواردي که خاصیت ضدانگل ی آنها در مطالعات
دیگر مشخص گردیده ؛ توجه محققین را به خود جلب نموده
است
.تاکنون اثرات ضدتریکومونیایی چندگونه گیاهی در
5).
سیر و آنغوزه از - سال هاي اخیر گزارش شده است ( 9گیاهانی هس تند که در طب سنتی ب ه عنوان داروي گیاهی
ضدانگل از آنها نام برده می شود
. عصاره تهیه شده از این دوگیاه در محیط آزمایشگاهی مانع رشد و یا باعث از بین رفتن
میکروارگانیسم هاي مختلف از جمله ژیاردیا، لیشمانیا و یا
.(10-
کاندیدا شده است ( 12گیاهی علفی، داراي ریشه
(Freula assafoetida) آنغوزهراست و نسبتاً ضخیم است که داراي ساقه اي قوي، خشن و
فیبري م ی باشد
. قسمت مورد استفاده این گیاه رزینی است کهاز آن به دست می آید و تحت نام آنغو زه مورد استفاده قرار
می گیرد
( 13 ). در استان هاي خراسان، سیستان و بلوچستان ،کرمان و شهرستان لارستان در استان فارس این گیاه می روید
.گیاهی علفی چندساله از تیره آلاله
(Allium sativum) سیربا ساقه راست ، برگ هایی باریک و کشیده وگل هایی به رنگ
سفید مایل می باشد
. غده هاي زیرزمینی سیر معمولاً دارايچهار تا هشت قطعه لوب متورم است
( 13 ). سیر در طب سنتیبه عنوان اشتهاآو ر، کمک کننده عمل هضم، پایین آورنده
کلسترول خون، پایی ن آورنده فشارخون و ضدانگل مصرف
می شود
( 13 ). این مطالعه با هدف بررسی تأثیر عصاره دو گیاهسیر و آنغوزه بر رشد و تکثیر تریکوموناس واژینالیس در
شرایط آزمایشگاهی انجام گرفت
.روش بررسي
در دانشگاه علوم
(In Vitro) این مطالعه آزمایشگاهیپزشکی یاسوج طی سال
1386 انجام شد.تهيه عصاره هيدروالكلي سي ر
: مقدار یک کیلوگرم سیر تازهمحصول کوه دنا
(در شهرستان دنا واقع در استان کهگیلویه وبویرا
حمد) تهیه و به صورت طولی ورقه ورقه شد (شمارههرباریوم
7502 مورد تایید م رکز تحق یقات کشاورز ي و منابعطبیعی استان کهگ یلویه و بو یر ا
حمد ) و در سایه و هواي خنکبه مدت یک هفته خشک گرد ید
. سیرهاي خشک شده توسطآسیاب برقی پودر شدند و در نهایت
100 گرم پودر سیر بهدست آمد
. براي تهیه عصاره از روش حق پناه استفاده گردید7).
ابتدا 50 گرم پودر سیر با 500 میلی لیتر الکل 70 درجه )مخلو
ط و سپس داخل ارلن 1000 سی سی ریخت ه و دهانه آنبا پارافیلم بسته شد و به مدت چهار روز در جاي خنک
نگهداري گردید
. ترکیب حاصل به کمک شش لایه گازاستریل پالایش داده شد و بقایاي سیر مجدداً با
300 سی سیالکل
70 درجه مخلوط گردی د و مجدداً به مدت چهار روز درمحیط مناسب نگهداري گردید
. براي تهیه عصاره از دستگاهاست فاده شد و عصاره نهایی با غل
ظت Rotary عصاره گیري1
گرم در میل ی لیتر تهیه گردید . عصاره تهیه شده تا زماناستفاده در دماي
20 - درجه سانتی گراد نگهداري شد.تهيه عصاره آنغوز ه
: مقدار 25 میلی گرم از پودر آ نغوزه به25
سی سی آب مقطر اضافه گردید تا غلظت 1 میلی گرم درمیلی لیتر از آنغوزه
(شماره هربار یوم 4435 مورد تایید مرکزتحقیقات کشاورز ي و منابع طب یع ی استان کهگ یلوی ه و بو یر
ا
حمد) تهیه گردد . بر اي تهیه عصاره آبی آنغوزه، مخلوطح
اصل را در ار لن 100 سی سی ریخت یم و در ظرف را با فویلآلومینیمی بستیم و آن را در انکوباتور با دماي
37 درجهسانتی گراد قرار دادیم
. پس از مدت 24 ساعت محلولسفیدرنگ را از کاغ
ذ صافی عبور داده و عصاره تهیه شدهدکتر بهادر سرکاري و همکاران
/ ١٥(
مجله علمي دانشگاه علوم پزشكي گرگان / پاييز ۱۳۸۸ / دوره ۱۱ / شماره ۳ (پي در پي ۳۱براي مرا
حل بعدي مورد استفاده قرار گرفت.TYI-S-
براي تهی ه محیط 33 :TYI-S- روش تهيه محيط 33.(
و همکاران استفاده گردید ( 14 Lawring از روشمجاورت انگل و عصاره
: انگل تریکوموناس واژینالیس (تهیهشده از دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران
) دردر بخش انگ ل شناسی دانشکده پزشکی
TYI-S- محیط 33دانشگاه علوم پزشکی یاسوج کشت داده شد
. میزان زنده بودنانگل ها به طور مرتب با استفاده از تحرك انگل و رن گ آمیزي
ح
یاتی ائوزین بررسی گردید . عصاره سیر با غلظت هاي0
میلی گرم و عصاره آبی آنغوزه / 0/05 و 1 ، 0/025 ، 0/01251
و 2 میلی گرم و داروي مترونیدازول با ، 0/ با غلظت نهایی 51
و 1 میلی گرم در م یلی لیتر ب ه طور جداگانه به / غلظت 6لوله هاي کشت
حاوي انگل اضافه گردید ند. از سه لوله کشتح
اوي انگل و مواد پایه تهیه شده براي عصاره (آب مقطر درمورد عصاره آنغوزه و محلول
5درصد هیدروالکل در موردعصاره سیر
) نیز به عنوان کنترل استفاده گردید . لوله هايکشت در انکوباتور با دماي
37 درجه سانتی گراد قرار گرفتندو پس از مدت زمان
2،1 و 24 ساعت با تهیه لام هاي جداگانهاز هرکدام از نمونه ها، تعداد انگ لهاي زنده متحرك شمارش
گردید
. از رنگ آمیزي ائوزین براي شمارش انگل هاي زندهاستفاده شد
. به منظور اطمینان یافتن از شمارش انگل ها، درمورد هر نمونه سه لام جداگانه تهیه و میانگین تعداد انگل هاي
شمارش شده ملاك محاسبه قرار گرفت
. به منظوریکسان سازي محیط هاي کشت، تمامی نمون ه ها انگل از جمله
نمونه کنترل منفی
(فاقد عصاره و یا دارو و داراي مواد پایه اي1
× استفاده شده بر اي عصاره ) با غلظت ثابتی از انگل ( 104انگل در میلی لیتر
) کشت داده شدند. از آزمون اختلافبا استفاده از نرم افزار
(One way ANOVA) میانگین هابراي تجزیه و تحلیل نتای
ج استفاده گردید . ضر یب SPSS-13تعیین شد
. (a=0/ اطمینان مطالعه 95 درصد ( 05يافته ها
نتای
ج حاصل از این مطالعه مشخص نمود که یک ساعتبعد از افزودن عصاره آنغوزه، بیشترین اثر کشندگی
90
درصد) مربوط به عصاره در غلظ ت هاي 2میلی گرم در )میلی لیتر و پس از آن غل
ظت 1میلی گرم در میل ی لیتر با میزانکشندگی
80 درصد بوده است (جدول 1). در مورد عصاره0
میلی گرم / سیر، پس از گذشت یک ساعت تنها در غلظت 1در میلی لیتر
50 درصد انگل ها از بین رفت ند و در سایر غلظت هامیزان تحرك انگ ل ها با گروه کنترل تفاوت خاصی نداشت
1
میلی گرم در میلی لیتر مترونیدازول، / (جدول 1). در غلظت 680
درصد از انگل ها در ساعت اول از بین رفته بودند . پس ازگ
ذشت دو ساعت نمونه هاي حاوي انگل و عصاره مجدداً0
میلی گرم در / شمارش و مشاهده شد که در غلظت 1میلی لیتر عصاره سیر
95 درصد از انگل ها از بین رفت ه اند . در0
میلی گرم در / 0 و 0125 /025 ،0/ حالی که در غلظت هاي 05میلی لیتر به ترتیب
90 درصد، 80 درصد و 75 درصد انگل ها از.(
بین